Kendini kanıtlamış parafudr cihazlarını kullanın
Tasarımda belirtilenden farklı aşırı gerilim koruma cihazları (SPD) kullanmak mümkündür, ancak bu durum tasarımcı ve yatırımcı ile mutabık kalınarak ve orijinal kurulum parametreleri korunarak gerçekleştirilmelidir. Güvenilir üreticilerin yüksek kaliteli parafudr cihazlarının tercih edilmesi ve özellikle Asya menşeli ucuz alternatiflerden kaçınılması tavsiye edilir. Rzeszów Teknoloji Üniversitesi ve Białystok Teknoloji Üniversitesi tarafından hazırlanan bir rapora göre, test edilen 16 parafudrdan 12’si üretici tarafından beyan edilen parametrelere uygunluk göstermemiştir.
Eğer müşteri, kullanılan parafudrun aynı tipte, aynı teknik özelliklere sahip olduğunu ve tasarıma uygun şekilde, gerekli ayırma mesafeleri gözetilerek monte edildiğini kanıtlayabilirse, olumlu bir sonuç alma ihtimali oldukça yüksektir.
Her Muayene İçin Uygun Belgeleri Sağlayın
Eksik belgeleri açıklamak çok daha zordur, özellikle de parafudr cihazlarının muayene sertifikaları söz konusu olduğunda. Sigorta şirketi, sigortalıdan güncel teknik muayene raporlarını isteme hakkına sahiptir. Bu gibi durumlarda, mahkeme yıldırımdan korunma ve elektrik sistemleri konusunda uzman bağımsız bir bilirkişi atar. Bu uzman, yıldırımdan korunma standartlarının İmar Kanunu kapsamında belirlenmiş düzenlemelerle belirlendiğini ve bu standartların uygulanmasının zorunlu olduğunu teyit edecektir.
Parafudrların İşlevselliğini Kontrol Edin
Aşağıdaki standart hükümlerine özellikle dikkat edin:
IEC 60364-4-44:2024 – Alçak gerilim elektrik tesisatları – Bölüm 4-44: Güvenlik için koruma – Gerilim düzensizliklerine ve elektromanyetik bozulmalara karşı koruma
IEC 62305-3:2024 – Yıldırımdan korunma – Bölüm 3: Yapıların fiziksel hasara ve yaşam tehlikesine karşı korunması.
Bu standartların D.6.7 maddesinde şu ifade yer alır:
“Parafudr cihazları (SPD’ler) (ve varsa koruyucu önlemleri), üretici talimatlarına uygun olarak 12 ayı geçmeyen aralıklarla veya LPS (Yıldırımdan Korunma Sistemi) elektriksel olarak test edildiğinde denetlenmelidir. Ayrıca, bir nesneye yıldırım isabet ettiği şüphesi varsa da kontrol edilmelidir.”
LPS, dış ve iç yıldırımdan korunma sistemlerini ifade eder ve binanın ana dağıtım panosundaki SPD’leri de içerir. LPS’ye ait bir muayene sertifikası, mahkemede güçlü bir delil niteliğindedir. Bu belge, elektrik şebekesinde ani ve geçici gerilim darbelerini önleme konusundaki özeninizi ortaya koyar.
Yine aynı standardın E.7.2.4 maddesi şunu belirtir:
“Görsel göstergesi olmayan SPD’ler, tercihen üretici tarafından sağlanan kılavuzlara veya cihazlara göre test edilmelidir.”
Buradaki sorun, yalnızca görsel göstergenin, özellikle kalitesi şüpheli Asya menşeli SPD’lerin doğru çalıştığını garanti etmemesidir. Ayrıca, her üretici SPD’lerini test etmek için cihaz sunmaz; sunanlar da, bu cihazların rakip ürünlerde kullanılmasını engellemek için SPD’lerine RFID kodları yerleştirir. Üstelik bu test cihazlarının çoğu tek işlevlidir ve fiyatları oldukça yüksektir.
SPD Test Özelliği Olan Bir Yalıtım Direnci Ölçer Kullanmak
Bir çözüm, gerilim rampası işlevine ve 1 mA kaçak akım algılandığında hızlı gerilim kesme özelliğine sahip bir yalıtım direnci ölçer kullanmak olabilir. Bu değer, IEC 61643-11:2011 standardından doğrudan alınmıştır:
Alçak gerilim parafudr cihazları – Bölüm 11: Alçak gerilim güç sistemlerine bağlanan SPD’ler – Gereklilikler ve test metotları.
Parafudr cihazları genellikle varistörlerle üretilir ve bu varistörler zamanla bozulur. Bu bozulmanın ana nedeni, faz iletkeni ile toprak arasında geçen küçük bir akım olan kaçak akımdır. Başlangıçta bu akım yaklaşık 1 mA civarındadır ancak zamanla artar, varistörün ısınmasına ve sonunda kısa devreye yol açar.
Bazı SPD’lerde, daha az etkili ama benzer bir bozulma, fazlar arası çalışan akım ya da doğru akım (genellikle “+” terminalinden “−” terminaline) nedeniyle meydana gelir.
Bozulmayı etkileyen diğer faktörler:
Yüksek sıcaklık (örneğin, PV sistemlerinde),
Nem,
Başarıyla yönlendirilen gerilim darbelerinin sayısı
Ayrıca, doğru akım, varistörün yapısal yaşlanmasını alternatif akıma göre daha fazla hızlandırır.
SPD Üretici Beyanı Gerilim (Uc) Testi
Yerli pazarda, elektriksel ölçüm cihazları konusunda uzmanlaşmış bir Polonya şirketi, SPD üreticisinin beyan ettiği maksimum sürekli çalışma gerilimini (Uc) doğrulayan bir cihaz sunmaktadır.
Ev tipi kurulumlarda bu genellikle Uc = 260…335 V AC aralığındadır.

“Yalıtım direnci ölçüm cihazlarımızdan biri yakın zamanda, SPD’lerin test edilmesini sağlayan yeni bir özellikle geliştirildi. Sonel MIC-2511 modelimiz, ölçüm gerilimini DC’den AC’ye çevirir ve SPD tipini – varistör tabanlı mı yoksa kıvılcım aralığına dayalı mı – sınıflandırır. Ölçüm süreci oldukça basittir ve deneyimli bir teknisyen için her SPD başına bir dakikadan fazla sürmez. Yalnızca SPD’yi yuvasından ayırmanız veya tercihen ölçüm sırasında enerjiyi kesmeniz yeterlidir. Ardından, cihazda SPD özelliğini seçin ve maksimum sürekli çalışma gerilimini (Uc) belirleyin. Bu seçim yalnızca uygunluk değerlendirmesi (geçti/kaldı) için gereklidir,” diye açıklıyor Marcin Wojewoda, Sonel S.A. Ürün Pazarlama Müdürü.

Özet
Polonya’da bölgeye bağlı olarak, yılda ortalama 20–30 fırtınalı gün yaşanır. Orta Avrupa’da bu aralık 20–40 güne çıkarken, Güney Avrupa’da 30–60 gün arasında değişir. Güney Amerika’da (Amazon bölgesinde) ise bu rakam 150 ila hatta 200 gün arasında değişmektedir. Bu nedenle, mülkünüzü aşırı gerilimlere karşı korumak için önlemler almak son derece önemlidir. Tüm önlemlere rağmen hasar meydana gelirse, sigorta şirketinizin tazminatı reddetmesi için herhangi bir gerekçesi kalmamalıdır.
Tazminat sürecinde sorun yaşamamak için aşağıdaki hususlara dikkat edin:
Elektrik sisteminizi düzenli olarak denetlettirin (en az 5 yılda bir veya yıldırım düşmesinden şüphelenilen durumlarda). Bu işlem, sertifikalı bir elektrikçiden alınan muayene raporuyla belgelendirilmelidir.
Tanınmış üreticilere ait parafudr cihazları (SPD) kullanın. Bu üreticilerin görüşleri ve akredite laboratuvarlardan alınan sertifikaları, mahkemede güçlü bir delil niteliğindedir.
Parafudrlarınızın çalışır durumda olup olmadığını düzenli olarak kontrol edin. Bu işlem için, SPD üreticilerinin sunduğu test cihazlarını ya da SPD test özelliği olan bir yalıtım direnci ölçer cihazını kullanabilirsiniz.
Konut sigortası poliçenizin hükümlerini dikkatle inceleyin. Anlamadığınız maddeler varsa yazılı açıklama isteyin. Özellikle sigorta şirketinin tazminat ödemeyi reddedebileceği durumlara dikkat edin. Daha detaylı bilgi için bizimle iletişim sayfamızdan ya da linkedin üzerinden iletişime geçebilirsiniz